Časopis Prosvjeta

Čuvene beogradske kafane, od kojih većine više nema, tema su bogato ilustrirane knjige Borisa Berlingara i Boška Mijatovića koja, u izdanju Arhipelaga, sadrži obilje nepoznatih činjenica, uzbudljivih epizoda i ekskluzivnih fotografija proisteklih iz dugogodišnjih istraživanja kafanske istorije Beograda tokom 19. i prve polovine 20. stoljeća.

Kao prvo izdanje u ediciji Vreme, “Ilustrovana istorija beogradskih kafana” je knjiga o Beogradu kojeg više nema. Na 250 stranica velikog formata, u tvrdom uvezu i u boji, knjiga nudi uzbudljivu povijest privatnog i javnog, kulturnog i društvenog, ekonomskog i političkog života u Beogradu i Srbiji od početka XIX. vijeka do početka Drugog svjetskog rata, a predstavljena je kroz priču o kafanama i hotelima koji su u to vreme postojali u Beogradu. Autori taj vremenski raspon obilježavaju sintagmom “od Turskog hana do Aero kluba”.

“Želeli smo da na osnovu bogatstva prikupljenih fotografija, arhivske građe, sećanja starijih i ondašnjih novinskih tekstova i reklama popravimo naše poznavanje kafanske istorije: da dosta poznatog samo potvrdimo, da podosta novog saznamo, pa tako i dopunimo korpus poznatog, ali i da ispravimo dosta toga netačnog što se nagomilalo u beogradskoj kafanologiji. Posebno nam je bilo dragoceno otkrivanje jednog potpuno zaboravljenog sveta, dobrim delom sasvim običnih, pa i nepoznatih kafana, onih tipično starobeogradskih, iz kraja, na ćošku”, naveli su autori u predgovoru.

Glumica Narodnog pozorišta u Beogradu Nada Šargin prva je dobitnica nagrade “Ružica Sokić” koju je ustanovila fondacija koja nosi ime te proslavlјene dramske umetnice. Nagrada je, povodom druge godišnjice smrti Ružice Sokić (1934-2013), svečano uručena 14. decembra u Ateljeu 212, a Šarginova je izabrana većinom glasova desetorice uglednih ličnosti iz svijeta teatra i filma. Nada Šargin je dobila nagradu za ulogu Zore Šišarke u drami “Bela kafa” Aleksandra Popovića, koju je maestralno u svojoj karijeri igrala i Ružica Sokić. Priznanje su joj uručili predsjednica Upravnog odbora Fondacije – glumica Vesna Stanković i suprug Ružice Sokić, Miroslav Lukić.

Nova predstava Centra za kulturnu dekontaminaciju “Filosofija palanke”, u režiji Zlatka Pakovića, bit će izvedena 11. januara u Kolarčevoj zadužbini u Beogradu, a osmišljena je kao “božićni oratorij Radomiru Konstantinoviću”, na čijem je utjecajnom djelu sa kraja 60-ih i zasnovana.

“Duh palanke je mržnja prema životu” – moto je predstave zasnovane na ključnom djelu filozofa i književnika Radomira Konstantinovića (1928-2011) u kojem je analizirao palanački duh i mentalitet. “‘Filosofija palanke’ Radomira Konstantinovića kritika je palanačkog duha, koji je mržnja prema životu. Ali, više od toga, ‘Filosofija palanke’ je ohrabrenje na autentičan život i oduševljenje. Istinska kritika, velika je ljubav. To ohrabrenje na autentičan život i oduševljenje, duh je ovog oratorijuma”, naveo je Paković o novoj predstavi koja je prvo izvođenje imala krajem decembra u CZKD-u, a nastala je u okviru ciklusa “Rizik”. Paković je i autor libreta i orator, kompozitor je Božidar Obradinović, koji nastupa i kao pijanist, a učestvuju i soprani Katarina Jovanović i Jana Jovanović, kao i bariton Vuk Zekić.

Zagrebački kazališni festival Eurokaz za 23. i 24. januar najavio je novu predstavu “Bife Titanik”, koja je zamišljena kao svojevrsna kompilacija tri scenski priređena teksta – istoimene pripovijetke Ive Andrića, etičkog traktata “Strah i drhtanje” Sørena Kierkegaarda i monologa Grofice iz romana “Ljubavnik u Bolzanu” Sándora Máraija, u režiji Branka Brezovca.

To je komad u kojem se biblijski Abraham prepušta u ruke ustaškom poglavniku, Židov Mento kune svoju etničku pripadnost, a nepismena 17-godišnjakinja prokazuje Kazanovu kao mekušca. “Bife Titanik” je predstava složene, odnosno spektakularno akribične scenske mašinerije za dva glumca, glumicu i filozofa, kažu iz Eurokaza. Branko Brezovec je i dramaturg predstave “Bife Titanik”, a igraju Jelena Miholjević/Suzana Brezovec, Zlatko Burić – Kićo, Domagoj Janković, Borna Baletić i Ana-Marija Filipec. Broj mjesta je u publici je ograničen na 20 gledalaca.

Nagrada “Kočićeva knjiga” za 2015. godinu, koju dodjeljuje Zadužbina “Petar Kočić”, pripala je Draganu Velikiću za cjelokupno književno stvaralaštvo. Žiri nagrade “Kočićeva knjiga”, koji čine književnici Nikola Vukolić (predsjednik),Miljenko Jergović i Mladen Vesković, istaknuo je u obrazloženju da su Velikićeve knjige ostvarenja visoke umjetničke klase.

“U svom književnom delu Dragan Velikić objedinjuje dva literarna postupka: da život opisuje, ali ga i tumači, i sve to čini na jedan sasvim nov, neuobičajen, originalan način, strpljivošću kojom svoja zapažanja ispisuje na subjektivnim belinama vlastitog, ali i zajedničkog ljudskog pamćenja. Jer ista stvarnost nije identična za sve ljude. Bitan je njihov doživljaj, ukupnost njihovog psiho-emocionalnog potencijala, kulture, senzibiliteta, karaktera, tekst genetske šifre nasleđene od prethodnika”, istakao je u obrazloženju predsjednik žirija.

U uži izbor za NIN-ovu nagradu za 2015. godinu ušlo je 12 romana, među kojima su tri dosadašnjih dobitnika, ali i tri debitantska. Peteročlani žiri, kojim predsjedava Božo Koprivica, dobio je na čitanje čak 179 naslova, objavio je NIN u novom broju.

Među naslovima u užem izboru su tri romana dosadašnjih dobitnika – “Las Sans Pareille” (Agora) Milisava Savića, koji je dobio NIN-ovu nagradu 1991. za “Hleb i strah”, ali ju je vratio, zatim “Islednik” (Laguna) Dragana Velikića, koji je 2007. nagrađen za “Ruski prozor”, te “Anđeo atentata” (Laguna) Svetislava Basare, koji je 2009. dobio NIN-ovu nagradu za “Uspon i pad Parkinsonove bolesti”.

Među romanima u užem izboru za 62. NIN-ovu nagradu su i tri debitantska – Vladimir Tabasević, inače najmlađi autor u trećem krugu, nominiran je za roman “Tiho teče Misisipi” (Studio Znak), Ljubomir Koraćević za “Lager” (Književna opština Vršac) i Dejan Tiago-Stanković za “Estoril” (Geopoetika).

U užem izboru su i romani dvije autorice – “Park Logovskoj” Dane Todorović (Geopoetika) i “Rajska vrata” Ljubice Arsić (Laguna), te romani “I noć se uvukla u njegovo srce” Đorđa Pisareva (Agora), “Osama” Vladimira Kecmanovića (Laguna), “Republika Ćopić” Vuleta Žurića (Službeni glasnik) i “Putnikova ciglana” Radovana Belog Markovića (Srpska književna zadruga). Ime dobitnika NIN-ove nagrade biće poznato 18. januara, na osnovu odluke žirija koji, uz Koprivicu, čine i Mihajlo Pantić, Jasmina Vrbavac, Tamara Krstić i Prosvjetin suradnik profesor Zoran Paunović.