Časopis Prosvjeta

U Centralnoj biblioteci “Prosvjete” u Zagrebu od 28. septembra do 15. oktobra održana je izložba karikatura Petra Križanića – Pjera “Satirični kroničar vremena”. Križanić, jedan od najboljih evropskih karikaturista svog vremena, djelovao je prije i nakon Drugog svjetskog rata. Ukupno je objavio više od 3000 karikatura. O njegovom značenju svjedoči i nagrada “Pjer” za najbolju karikaturu, koju “Večernje novosti” dodjeljuju od 1967. godine. Izložbu čine radovi iz privatne zbirke dr Borisa Vrge.

U okviru 25. Matejne, obilježavanja dana Svetog Mateja,  zaštitnika općine Viškovo, Pododbor “Prosvjete” iz Viškova, koji već osam godina učestvuje u bogatom programu povodom ovog blagdana, održao je 23. septembra manifestaciju “Kulturno bogatstvo”. Osim viškovskog, publici su se predstavili i pododbori “Prosvjete” iz Okučana, Korenice, Udbine i Virovitice, kao i ansambli Matice slovačke iz Rijeke i KUD “Izvor” iz Viškova. Članovi domaćeg Pododbora učestvovali su dan kasnije i na 11. Viškovskom prelu zajedno s još 11 ansambala, predstavivši autohtonu ličku nošnju.

U sredu, 27. septembra o.g. nakon duge i teške bolesti u Vukovaru je u 60-toj godini preminuo  dugogodišnji član SKD “Prosvjeta” i kulturni radnik Mirko Delibašić. Svoje prve aktivnosti na polju kulture ostvarivao je kao član tamburaškog orkestra KUD “Maksim Gorki” uz oca Peru, a potom i kroz narodni orkestar istog društva. To je vreme kada se razvija u jednog od vrsnih poznavalaca narodne, ali i drugih žanrova muzike. Svoju ljubav prema muzici i muzičkom stvaralaštvu nije zadržavao samo za sebe nego je nesebično prenosio i na mlađe naraštaje kroz  rad u nekoliko osnovnih škola. Zadnje Mirkove aktivnosti vezuju se za rad u orkestru Prosvjetinog Ansambla narodnih igara. Sahranjen je na Novom vukovarskom groblju uz počasti prijatelja i poštovalaca njegovog muzičkog stvaralaštva.

Poznati historičar i antifašist Đuro Zatezalo preminuo je 6. avgusta u 87. godini života u rodnim Donjim Dubravama. U svom radu Zatezalo se najviše bavio istraživanjem ustaških zločina nad Srbima na Baniji, Kordunu i Lici. Nakon završene učiteljske škole, magistrirao je i doktorirao historiju. Autor je stotinjak raznih naučnih radova i knjiga u kojima je detaljno pisao o događajima iz rata, ustanku i djelovanju Komunističke partije. Više decenija je bio direktor karlovačkog Historijskog arhiva, a upravo njegovom zaslugom Arhiv je dobio novu zgradu gdje je smješten i danas. Obavljao je funkciju potpredsjednika Savjeta za nacionalne manjine RH i predsjednika VSNM-a Karlovačke županije, a redovno je bio i na  komemoracijama i obilježavanju događaja iz NOB-a. Nedavno mu je izašlo drugo, dopunjeno i prošireno izdanje knjige „Radio sam svoj seljački i kovački posao“. Zadnju promociju je imao 28. jula u Krnjaku, devet dana prije smrti., a tokom jeseni planirao je seriju promocija po Hrvatskoj i Srbiji.

Dečiji časops “Bijela pčela” Srpskog kulturnog društva “Prosvjeta” odlukom uredništva od septembarskog broja povećao je broj stranica i udvostručio tiraž kako bi od nove školske godine svi polaznici nastave na srpskom jeziku i ćiriličnom pismu osnovnoškolskog uzrasta dobili besplatno po primerak časopisa. “Bijela pčela“ je jedini dečiji list na hrvatskom kulturnom prostoru štampan na srpskom jeziku, ćiriličnim i latiničnim pismom. Njegovi edukativno-informativni i zabavni sadržaji usmereni su ka edukaciji, a istovremeno razvijanju duha tolerancije, mira i poštivanja različitosti kulturnih tradicija.

Časopis je priznat od strane Ministarstva obrazovanja Republike Hrvatske kao pomoćno sredstvo u nastavi na srpskom jeziku i ćiriličnom pismu. List je počeo izlaziti 1994. godine i do sada je izašao u 229. brojeva. Dobitnik je niza nagrada i priznanja među kojima se izdvajaju nagrade Grada Rijeke 2005., “Sima Cucić” 2011., “Zmajeve nagrade” 2012. i povelja “Milan Radeka” 2014. godine.

Međunarodni naučni skup “Desničini susreti 2017.”, održan od 15. do 17. septembra u Zagrebu, bio je posvećen 50. godišnjici smrti Vladana Desnice, jednog od najznačajnijih književnika prošlog vijeka. Ovogodišnja tema skupa bila je “Smrt u opusu Vladana Desnice i evropskoj kulturi – poetički, povijesni i filozofski aspekti”, a njome se bavio velik broj naučnih radnika iz regiona.

Prilikom otvaranja skupa u Hrvatskom društvu pisaca (HDP), supredsjedavajući Pripremnog odbora, profesor historije na zagrebačkom filozofskom fakultetu Drago Roksandić, ukazao je na veliku brojnost učesnika. „To je za sve nas koji već godinama sudjelujemo u organizaciji skupa veliko zadovoljstvo“, rekao je Roksandić. U ime porodice, skupu se obratio piščev unuk Vladan Desnica, dok je temu najavio predsjednik HDP-a Nikola Petković. Govoreći o reakcijama na smrt Slavka Goldsteina, kome je minutom šutnje odana počast, Petković je rekao da je govor mržnje upućen Goldsteinu također oblik smrti. Supredsjedavajući skupa, Bojan Jović iz Beograda, također je naglasio značenje skupa i doprinos boljem upoznavanju velikog Desničinog djela, dok je generalni sekretar SKD-a „Prosvjeta“ Srđan Tatić izrazio zadovoljstvo kontinuiranom suradnjom na projektu.

Desničini susreti dio su dugogodišnje suradnje Centra za komparativno-historijske i interkulturne studije i Odsjeka za kroatistiku Filozofskog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu te Hrvatskog društva pisaca i „Prosvjete“. Susreti se realiziraju i u okviru dvogodišnjeg međudržavnog hrvatsko-srpskog projekta Desničini susreti i hrvatsko-srpski/srpsko- hrvatski interkulturalizam u suradnji s Institutom za književnost i umetnost iz Beograda.