Časopis Prosvjeta

Filmovi mladih redatelja iz Izraela, Danske i Švicarske osvojili su glavne nagrade desetog Međunarodnog filmskog i muzičkog festivala Kustendorf u Drvengradu, koji je, uz djela renomiranih autora, prikazao u konkurenciji više od 20 ostvarenja mladih autora iz 19 zemalja,.

Zlatno jaje dobio je Mihael Alalu iz Izraela za film “Trn” koji, prema riječima predsjednice žirija Gling Jan iz Kine, ima “besprijekornu naraciju i jedinstven razvoj lika”, omogućavajući gledaocima da razumiju “svu apsurdnost i ljepotu lјudskih osjećanja”.

Pobjednički film desetog Kustendorfa, za koji je Alalu napisao i scenarij, govori o 30-godišnjaku koji voli izlaziti i uživati u životu u Tel Avivu, ali se sve promijeni kada sazna da njegova bivša djevojka ima novog dečka.

Na završnoj ceremoniji desetog Kustendorfa, osnivač i direktor tog festivala, Emir Kusturica, uručio je novoustanovljenu nagradu za najpoetičniji film bugarskom režiseru Nikolaju Todorovu za film “Prije sna”.

Učesnicima takmičarskog programa uručene su diplome, a festival je zvanično zatvorio Kusturica, čiji je film “Na mlečnom putu” imao srpsku premijeru na Kustendorfu, a najavljen je i na otvaranju 45. Festa.

Nagrada „Zlatni suncokret“ za 2016. godinu dodijeljena je Svetlani Slapšak za roman “Ravnoteža” u kojem se bavi sudbinom grupe Beograđana tokom 90-ih godina koji, kako je ustvrdio žiri, snažno dočarava duh “običnih” ljudi u sjenci navodno velike istorije i njenih tamnih dijelova.

Nagradu dodjeljuje kompanija Vital iz Vrbasa za najbolјe književno ostvarenje na srpskom govornom području u žanrovima romana, pripovijetke, poezije, književne kritike, eseja i književne publicistike. Žiri je većinom glasova odlučio da pripadne Svetlani Slapšak, koja je početkom 90-ih napustila Beograd i od tada živi i radi u Sloveniji.

Nagrađeni roman, u izdanju Lagune, govori o ženama u Beogradu za vrijeme rata u bivšoj Jugoslaviji koje skrivaju svoje sugrađane, rođake, prijatelje i sinove od mobilizacije. Milica, jedna od njih, prinuđena je da prekucava rukopis velikog nacionalnog pisca kako bi preživjela krizu 90-ih. Tražeći način da se mentalno udalji od posla na koji je prisiljena, ona istovremeno piše i roman-pastiš ugledajući se na pripovjedni postupak i stvaralaštvo sestara Bronte.

Žiri, koji su činili Vladimir Gvozden (predsjednik), Dragan Jovanović Danilov i Nikola Strajnić, opredijelio se za njen roman, jer je u njemu “prepoznao samosvjesnu pripovjedačku kulturu koja je uspjela mnogobrojne niti koje povezuju tekst i svijet dovesti u ravan uvjerljivog literarnog i životnog iskustva”.

U užem izboru za „Zlatni suncokret“ za 2016. godinu bile su i knjige Selimira Radulovića “Senka osmog eona”, Jelene Lengold “Raščarani svet”, Divne Vuksanović “Memo”, Ranka Risojevića “Sestre i drugarice” i Zorana Živkovića “Tumač fotografija”. Prošle godine dobitnik nagrade “Zlatni suncokret” bio je Dragan Velikić, nagrađen za roman “Islednik”, za koji je osvojio i NIN-ovu nagradu.

U Domu hrvatskih likovnih umjetnika, u Galeriji Bačva, 25. januara otvorena je izložba umjetnice Jovane Popić pod nazivom „Što želiš zaboraviti?“.

Umjetnički projekt održava se povodom obilježavanja Međunarodnog dana sjećanja na žrtve holokausta. Nakon premijernog predstavljanja u Galeriji Bačva HDLU-a, monumentalna audio-vizualna instalacija izložit će se na renomiranom umjetničkom sajmu Art Basel 2017. u okviru Sennheiserove Future Audio Artist nagrade. Kako objašnjavaju organizatori, projekt „Što želiš zaboraviti?“ bavi se pitanjem memorije, koristeći umjetnost kao tehniku pamćenja u istraživanju „posrednih prostora“ između pamćenja i zaborava, na individualnoj i kolektivnoj razini, unutar vremenskih dimenzija prošlosti i budućnosti.

„Instalacija se sastoji od pet uvećanih interpretacija ljudskog kralješka, koje označavaju gigantsko ljudsko tijelo kao simbol najizravnijeg nositelja identiteta. Jedinstveno, individualno i subjektivno tijelo susreće se s kolektivnim ‘tijelom’ zajednice na razmeđu vizualne i akustične dimenzije ovog rada: svaki kralježak nosi nevidljivi zvučnik, koji prenosi osobna svjedočanstva žrtava (ili potomaka žrtava) holokausta, porijeklom iz tri glavna grada bivše Jugoslavije. Zvučna instalacija asocijativno uključuje promatrača u dijalog te ga/ju potiče na refleksije o specifičnom sadržaju pamćenja, kao dio složenijeg estetskog iskustva.

Izložbu je otvorio povjesničar Hrvoje Klasić, a dva dana poslije održan je „razgovor s umjetnicom“, koja inače živi u Berlinu, u sklopu manifestacije Noć muzeja. Na razgovoru su sudjelovali i Aneta Lalić, sociologinja i „Prosvjetina“ suradnica, Zlatko Kopljar, umjetnik i David Kabalin, arhitekt.

Slavna makedonska pjevačica romskog porijekla Esma Redžepova Teodosievska, poznata kao “kraljica romske muzike”, ali i kao humanitarka i borac za ljudska prava, preminula je 11. decembra u Skoplju u 73. godini, poslije kraće bolesti. Vijest o njenoj smrti primljena je sa tugom u cijeloj regiji i šire, uz podsjećanje na njen humanitarni rad i požrtvovanost prema djeci, žrtvama nesreća i ratova.

Komemorativni skup povodom smrti Esme Redžepove bit će održan 12. decembra u svečanoj sali Skupštine grada Skoplja, čija je bila savjetnica. Dobitnica niza međunarodnih nagrada, od 2013. godine imala je status nacionalnog umjetnika Makedonije. Bila je dva puta nominirana i za Nobelovu nagradu za mir, najprije na inicijativu Crvenog križa Jugoslavije krajem 80-ih, a potom kao kandidatkinja Svjetske organizacije Roma. Sa suprugom Stevom Teodosievskim (1924-1997) usvojila je i odgojila 47 djece koja su bila bez roditeljskog staranja.

U Kući Lauba, u Zagrebu, u novembru se mogla razgledati izložba Povijest cipele koju je Borovo d.d. organiziralo u suradnji s Gradskim muzejom grada Vukovara te Muzejom vučedolske kulture. Cilj izložbe bio je javnosti predstaviti povijesnu priču razvoja obuće od početka vučedolske kulture pa do današnjih dana.

Izložba se održava i povodom 85. obljetnice otkako je u Borovu proizveden prvi par obuće. Davne 1931. Tomasz Bata podignuo je tvornicu, a priča na izložbi počinje još davne 2800. godine prije Krista, s početaka vučedolske kulture koja je ilustrirana svima poznatom vučedolskom čizmicom. Preko antike kada su se nosile calige, rimske vojne čizme za pješačenje, danas poznate kao rimljanke i srednjeg vijeka koje su obilježile drvene i kožne cipele, dolazimo do 20. stoljeća kada se pojavljuje obuća kakvu poznajemo danas. U tradicijskoj kulturi, uz narodne nošnje, nosile su se lakirane cipele i kožni opanci. Tada započinje i Borovska priča, priča gumenih čizama kaljača i kožnih cipela.

Ustanova kulture Palilula svečano je proglašena 26. novembra Centrom za kulturu “Vlada Divljan”, u znak sjećanja na velikog rock muzičara i kompozitora. Tom prigodom publika je imala ekskluzivnu priliku pogledati i snimak izvođenja naslovne muzičke numere iz budućeg dokumentarca “Nebeska tema” Mladena Matičevića o Divljanovom (1958-2015) životu i djelu.

U prisustvu Divljanove supruge Dine Divljan, koja je za tu priliku doputovala iz Beča, kao i mnogobrojnih prijatelja, suradnika, kolega i poštovalaca, sjećanje na Divljana evocirali su Zdenko Kolar, sa kojim se družio od djetinjstva i nastavio suradnju i poslije raspada grupe VIS Idoli, te redatelj Darko Bajić, sa kojim je također surađivao, a koji je i doprinio ostvarenju ideje o novom gradskom kinu u novoimenovanom Centru za kulturu “Vlada Divljan”.

“Srećan sam, jer kada ulazim u ovu zgradu, pod ovaj krov, vraćaju mi se stara vremena kada smo Vlada i ja bili tinejdžeri, kada smo sa 13-14 godina pronalazili put do tih zvezdanih trenutaka koje smo doživeli u karijeri”, rekao je Kolar, prisećajući se i prvog časa gitare na koji su došli kod nastavnika gitare Branka Perišića. “Nisam mogao da ne pustim suzu”, rekao je Kolar u emotivnom govoru i zahvalio opštini Palilula. “Centar za kulturu Vlada Divljan lepo zvuči. I Vlada bi bio zahvalan”, dodao je Kolar.